4. STANDARDI KVALITETA

Pored navedenih prijedloga za prevazilaženje nedostataka, treba imati na umu sljedeće standarde kvaliteta, u cilju postizanja što boljeg kvaliteta proizvoda.

(9) Organska proizvodnja – čaj i balzam od ljekovitih blidinjskih trava, ljekoviti pripravak u obliku meda od borovih iglica
Organska poljoprivreda je održivi oblik poljoprivredne proizvodnje. Ona promoviše i unapređuje bio diverzitet, biološke cikluse i biološku aktivnost zemljišta. Zasniva se na minimalnoj upotrebi sredstava van farme i na metodama koje regenerišu, održavaju i povećavaju ekološku harmoniju. Organska poljoprivreda ne koristi sintetičke hemijske pesticide, herbicide i gnojiva, nego se oslanja na razvoj zdravog, plodnog zemljišta i promišljenoj sezonskoj smjeni biljaka. Kao cjelokupan sistem, organska poljoprivreda je zasnovana na skupu procesa čiji su rezultati održivi ekosistem, sigurna hrana, dobra ishrana, dobrobit za životinje i socijalna pravda. Organska poljoprivreda je zato više od sistema proizvodnje koji uključuje ili isključuje određene inpute.

Organska proizvodnja i prerada temelje se na više važnih principa i ideja. Neki od ciljeva organske proizvodnje su:

  • Proizvodnja dovoljnih količina hrane visokog kvalitea, vlakana (celuloze) i drugih proizvoda;
  • Da se prepozna širi sociološki i ekološki uticaj na organsku proizvodnju i sistem prerade, kao i u okviru njih;
  • Da se održi i uveća dugoročna plodnost i biološka aktivnost zemljišta;
  • Da se održi i ohrabri poljoprivredni i prirodni biodiverzitet na farmi i u okruženju korištenjem održivih proizvodnih sistema i zaštitom bilja i divljih životinja;
  • Promocija odgovorne upotrebe i očuvanja vode i života u njoj;
  • Korištenje što je moguće više, obnovljivim izvorima u proizvodnji i sistemima prerade i izbjegavanje zagađenja i otpada;
  • Da se njeguje lokalna i regionalna proizvodnja i distribucija;
  • Kreiranje harmoničnog balansa između biljne i proizvodnje i animalne;
  • Da se životinjama osiguraju uslovi za život koji će im omogućiti izražavanje osnovnih potreba njihovog prirodnog ponašanja;
  • Da se za pakovanje upotrebljava biorazgradivi i materijali koji se mogu reciklirati;
  • Da se svima koji su uključeni u organsku proizvodnju i preradu osigura kvalitet života koji zadovoljava njihove osnovne potrebe u okviru sigurne i zdrave radne okoline;
  • Podrška uspostavljanju cjelovitog proizvodnog, prerađivačkog i distribucijskog lanca, koji je i socijalno pravedan i ekološki odgovoran;
  • Zaštita naslijeđenog znanja i tradicionalnog načina proizvodnje, da se od njih uči i prepozna njihova važnost.

(10) Integralna proizvodnja – cikla i mrkva (uzgoj)

Integralna proizvodnja je sistem uzgoja koji podrazumijeva uravnoteženu primjenu agrotehničkih mjera sa ciljem proizvodnje voća, pri čemu se vodi računa o:

  • Smanjenju onečišćenja zemljišta, vode i zraka, odnosno čuvanju okoliša i prirodnih staništa,
  • Čuvanju i poticanju biološke raznovrsnosti, te poticanju prirodnih mehanizama regulacije,
  • Optimalnoj upotrebi agrohemikalija s obzirom na nutritivna i toksikološka svojstva hrane,
  • Zaštita radnika (poljoprivrednika) prilikom rukovanja sredstvima sredstvima za zaštitu bilja,
  • Ekonomskoj održivosti proizvodnje.

(11) Integralna zaštita bilja je procjena i primjena svih raspoloživih metoda zaštite bilja, kasnije integriranih u odgovarajuće mjere kojima se sprečava razvoj populacije štetnih organizama, održava upotreba sredstava za zaštitu bilja i drugih oblika suzbijanja na nivou koji je ekonomski i ekološki opravdan, te smanjuje ili svode na najmanju moguću mjeru rizici za zdravlje ljudi i okoliš. Stavlja se naglasak na uzgoj zdravih usjeva i nasada uz najmanje moguće ometanje agroekoloških sistema i potiču prirodni mehanizmi kontroliranja štetnih organizama. Proizvođač u integralnoj proizvodnji (proizvođača) jest pravna ili fizička osoba koja proizvodi proizvode po principa integralne proizvodnje u skladu s ovim Smjernicama.

Definicija integralne proizvodnje
Integralna proizvodnja poljoprivrednih proizvoda (integralna proizvodnja) podrazumijeva uravnoteženu primjenu agrotehničkih mjera uz uvažavanje ekonomskih, ekoloških i toksikoloških faktora, pri čemu se kod jednakog ekonomskog efekta prednost daje ekološki i tokslkološki prihvatljivim mjerama.

(12) Zaštita geografskog porijekla – kravlji ili ovčiji sir iz mijeha

Zaštita oznake originalnosti i oznake geografskog porijekla prehrambenih proizvoda u Bosni i Hercegovini Oblast zaštite prehrambenih proizvoda oznakama originalnosti i geografskog porijekla u Bosni i Hercegovini uređena je: Pravilnikom o oznakama originalnosti i oznakama geografskog porijekla hrane („Službeni glasnik BiH˝, broj 27/10) i Pravilnikom o izgledu i načinu korištenja znaka oznake originalnosti, oznake geografskog porijekla i oznake tradicionalnog ugleda prehrambenih proizvoda („Službeni glasnik BiH˝, broj 81/12), koje je na prijedlog Agencije za sigurnost hrane Bosne i Hercegovine u saradnji sa nadležnim organima entiteta i Brčko distrikta Bosne i Hercegovine, na osnovu Zakona o hrani („Službeni glasnik BiH˝, broj 50/04), donijelo Vijeće ministara Bosne i Hercegovine.

Zašto bi trebalo registrovati oznaku originalnosti i oznaku geografskog porijekla?

Na međunarodnom tržištu vlada jaka konkurencija u plasmanu prehrambenih proizvoda. U toj borbi za konkurentnost sve više se cijene tradicionalni proizvodi, odnosno proizvodi čije posebne karakteristike proizilaze iz vrijednosti njihovih sastojaka, načina proizvodnje i prerade, te podneblja iz kojeg dolaze. Veća edukacija o nutritivnim i protektivnim svojstvima hrane, te povećana kupovna moć potrošača u Evropskoj uniji utjecali su na povećanje potražnje za prehrambenim proizvodima koji su nezaobilazan dio kulture i tradicije nekog kraja. Izdvajamo neke od mogućih razloga za registraciju oznaka:

  • prehrambeni proizvodi koji nose jednu od registrovanih oznaka na tržištu spadaju u prehrambene proizvode više cjenovne kategorije;
  • stvaranje identiteta i prepoznatljivosti takvog prehrambenog proizvoda na domaćem i međunarodnom tržištu;
  • podizanje i postizanje stalnog kvaliteta prehrambenih proizvoda;
  • direktna veza proizvoda sa određenim geografskim područjem daje dodatnu vrijednost i prepoznatljivost tom području, te doprinosi ruralnom razvoju, posebno onih udaljenijih i dislociranih područja;
  • osnivanje interesnih udruženja, ako ona još ne postoje u svrhu zajedničkog nastupa na tržištu, odnosno zajedničke promocije prehrambenog proizvoda;
  • svi proizvođači i/ili prerađivači koji se nalaze na definisanom geografskom području, a koji zadovoljavaju uslove navedene u specifikaciji imaju pravo upotrebe registrirane oznake;
  • registrovana oznaka ne može postati generička (uobičajena);
  • registrovana oznaka zaštićena je od:
  • bilo kakve direktne ili indirektne komercijalne upotrebe registrovane oznake za prehrambene proizvode koji nisu obuhvaćeni registracijom, kao i onih proizvoda sličnih proizvodima registrovanim pod tom oznakom ili u onoj mjeri u kojoj korištenje oznake iskorištava ugled zaštićene oznake;
  • zloupotrebljavanja, oponašanja ili upotreba za stvaranje zablude, čak i kad je naznačeno pravo porijeklo prehrambenog proizvoda, uključujući upotrebu zaštićenog naziva u prevodu ili popraćenog izrazom kao što je ‘’stil’’, ‘’tip’’, ‘’način’’, ‘’po postupku’’, ‘’metod’’, ‘’kao što se proizvodi u’’, ‘’imitacija’’ ili slično;
  • bilo kakve lažne informacije koje mogu dovesti u zabludu potrošača u odnosu na pravo porijeklo, prirodu ili suštinski kvalitet prehrambenog proizvoda, istaknute na unutrašnjoj ili vanjskoj ambalaži, materijalu ili dokumentu koji se odnosi na proizvod i pakovanje proizvoda u kontejner, koji bi dao krivi dojam o porijeklu proizvoda;
  • bilo kojeg drugog postupka koji može dovesti u zabludu potrošača u odnosu na pravo porijeklo prehrambenog proizvoda.

Šta se može registrovati?

Registraciji oznaka originalnosti i geografskog porijekla podliježu prehrambeni proizvodi namijenjeni ljudskoj ishrani, osim proizvoda vinskog sektora, izuzimajući vinsko sirće, i jakih alkoholnih pića koji su uređeni posebnim propisima. Prehrambeni proizvodi namijenjeni ljudskoj ishrani, koji se mogu registrovati oznakama originalnosti i geografskog porijekla, svrstani su u sljedeće kategorije:

  • Svježe meso (i iznutrice);
  • Mesni proizvodi (kuhani, soljeni, dimljeni, i dr.);
  • Sirevi;
  • Ostali proizvodi životinjskog porijekla (jaja, med, ostali mliječni proizvodi, ne uključujući maslac, itd.);
  • Ulja i masti (maslac, margarin, ulja, itd.);
  • Voće i povrće, žitarice u prirodnom stanju ili prerađeni;
  • Ribe, školjkaši, rakovi i njihovi proizvodi;
  • Ostali proizvodi (začini, itd.);
  • Pivo;
  • Pića proizvedena od biljnih ekstrakata;
  • Hljeb, pecivo, kolači, slastice, keksi i drugi pekarski proizvodi;
  • Tjestenina;
  • Prirodne gume i smole;

Kako pokrenuti postupak registracije oznake originalnosti i oznake geografskog porijekla prehrambenog proizvoda?

(13) Postupak registracije oznake originalnosti i oznake geografskog porijekla se pokreće zahtjevom koji se podnosi Agenciji za sigurnost hrane Bosne i Hercegovine, i to putem odgovarajućeg obrasca:

  • ANEKS I Kategorije proizvoda
  • ANEKS II Jedinstveni dokument o zaštiti oznaka originalnosti i oznaka geografskog porijekla
  • ANEKS III Izjava o prigovoru o zaštiti oznaka originalnosti i oznaka geografskog porijekla
  • ANEKS IV Obavještenje o kraju konsultacija prateće prigovorne procedure
  • ANEKS V Dopuna zahtjeva o zaštiti oznaka originalnosti i oznaka geografskog porijekla
  • ANEKS VI Zahtjev za brisanje iz Registra